Sahte Düşük İlacı ve Dolandırıcı Satıcıyı Nasıl Tanırsınız?
Hazırlayan: Düşük İlacı Rehberi Editör Ekibi · Son güncelleme: 04.11.2026 · İnceleme durumu: Henüz hekim incelemesi yapılmamıştır
Sahte İlaç Nedir?
Sahte ilaç; içeriği, etken madde oranı, üreticisi veya ambalajı kasten yanıltıcı olan üründür. İçinde hiç etken madde olmayabilir, yanlış madde olabilir veya bozuk olabilir. WHO, sahte ilaçların düşük bakımında ciddi sağlık sonuçları doğurduğunu belirtir. Türkiye'de yasal ilaçların izlenebilirliği TİTCK'nin İlaç Takip Sistemi (İTS) ile sağlanır.
Satıcıyı Tanıma İşaretleri
- Reçetesiz satış vaadi: Bu ilaçlar reçetesiz satılmaz; "reçetesiz gönderim" iddiası başlı başına dolandırıcılık işaretidir.
- Önceden ödeme isteği: IBAN'a havale, sanal kart veya kripto ile peşin para isteyenler çoğunlukla ürün göndermez.
- "Gizli paket" vaadi: Yasal bir ürün gizli teslimat gerektirmez; bu ifade yasadışı işin işaretidir.
- Sosyal medya hesabı: Yorumları kapalı, yeni açılmış, telefon numarası sürekli değişen hesaplar.
- Baskı dili: "Son stok", "bugün özel", "hemen yaz" gibi acele ettiren mesajlar.
Ürünü Tanıma İşaretleri (Elde Varsa)
- Karekod veya kutu üzerindeki karekodun kazınması/okunamaması,
- Türkçe prospektüsün olmaması veya kötü baskı kalitesi,
- Son kullanma tarihi ve seri numarasının silik/bozuk olması,
- Blisterin açılmış, yeniden kapatılmış veya farklı baskılı olması.
Unutmayın: Ambalajı orijinal görünen ürün bile sahte olabilir. Bu yüzden tek güvenli yol sağlık kuruluşudur.
TİTCK İlaç Takip Sistemi ve Karekod
Türkiye'de eczanelerde satılan her ilacın kutusunda karekod bulunur ve TİTCK'nin İlaç Takip Sistemi ile doğrulanabilir. Karekodsuz ürün yasal ilaç değildir. Ancak pratikte tüketiciye açık bir uygulama arayüzü sınırlıdır; en güvenilir doğrulama eczane ve sağlık kuruluşudur.
Dolandırıldıysanız Yapılacaklar
- Ödemeyi belgeleyin: Dekont, ekran görüntüsü, yazışmalar.
- Bankanıza başvurun: İşlem itirazı için hızlı hareket edin.
- CİMER'e yazın: cimer.gov.tr üzerinden şikayet kaydı açılabilir.
- Savcılığa suç duyurusu: Dolandırıcılık ve sahte ilaç satışı suçtur.
- Sağlığınız için değerlendirme: Ürünü kullandıysanız derhal bir sağlık kuruluşuna başvurun.
Şikayet Kanalları Karşılaştırması
| Durum | Nereye başvurulur |
|---|---|
| Sahte ürün satışı gördünüz | CİMER veya TİTCK ihbar kanalı |
| Para dolandırıcılığı yaşadınız | Savcılık suç duyurusu + banka işlem itirazı |
| Ürünü kullandınız | En yakın sağlık kuruluşu (öncelik sağlık) |
| Şüpheli internet sitesi | CİMER'e site adresiyle bildirim |
Neden Sadece Ambalaja Güvenmeyin?
Sahteciler kutuları, blisterleri ve prospektüsleri taklit eder; görsel olarak kusursuz görünen ürün bile içerik olarak sahte olabilir. Karekod varlığı bile tek başına yeterli kanıt değildir çünkü kopyalanabilir. Tek gerçek güvence, ürünün yasal tedarik zincirinden gelmesidir — yani sağlık kuruluşu. Denetimsiz ürün kullandıysanız belirtileri yan etkiler sayfamızdan kontrol edin ve şüphede acile başvurun.
Tanık Olduğunuz Dolandırıcılığı Bildirin
Şüpheli bir satıcıyla karşılaşıp para kaybetmediyseniz bile bildirmeniz başkalarını korur. CİMER'e site adresi, telefon numarası ve ekran görüntüleriyle kısa bir bildirim yeterlidir; kimliğiniz gizli tutulabilir. Sahte ilaç satışı suçtur ve ihbarlar TİTCK ile emniyetin dikkatine sunulur. Sessiz kalmak, aynı tuzağın bir sonraki kişiye kurulmasına izin vermektir.
Sahte Ürünün Sağlık Boyutu
Sahte ürünlerin riski yalnızca "işe yaramaması" değildir: içeriği bilinmeyen maddeler zehirlenme, kontrolsüz kanama veya enfeksiyon tablosu oluşturabilir; eksik düşük fark edilmeden haftalarca sürebilir. Denetimsiz ürün kullandıysanız belirti beklemeyin; durumu hekiminize açıkça anlatarak sağlık kuruluşuna başvurun. Anlattıklarınız mahremiyet kapsamındadır ve tedavi önceliklidir.
Yakınınıza Yardım Etmek İstiyorsanız
Denetimsiz ürün kullanan veya kullanmayı düşünen bir yakınınız varsa yargılamadan dinleyin ve sağlık kuruluşuna başvurması için destekleyin. Yasal sürecin çerçevesini yasal süreç sayfasından, başvuru adımlarını hastane seçimi sayfasından birlikte okuyabilirsiniz.
Dolandırıcılık Cep Listesi
- Reçetesiz satış vaadi var mı? → Kesin dolandırıcılık
- Peşin/önceden ödeme isteniyor mu? → Para gitme riski
- Karekod okunmuyor mu? → Yasal ürün değil
- Hesap yeni ve yorumlar kapalı mı? → Güvenilmez
- Ürün kullanıldı mı? → Derhal sağlık kuruluşu
Sık Sorulan Sorular
Karekod nedir?
Sahte ilaç kullandım, ne yapmalıyım?
Dolandırıldım, paramı geri alabilir miyim?
Bunları bildirmem kimliğimi açıklar mı?
İlgili Sorular
Kaynaklar
- TİTCK — İlaç Takip Sistemi
- CİMER — Şikayet ve başvuru
- WHO — Substandard and falsified medical products
- 2827 sayılı Kanun — mevzuat.gov.tr